Natuurkunde is veel meer dan enkel formules invullen en rekensommen oplossen. Bij natuurkunde wordt er ook gevraagd naar feitenkennis, redenaties en uitleg. Hierbij kan het lastig zijn om op een volledige manier antwoord te geven. Wat is wel of juist niet relevant in een antwoord? En waar krijg je nou precies de punten voor?
Als je kijkt naar de puntenverdeling op eindexamenvragen, kan je je uitleg het beste in drie stappen opbouwen. Heb je deze drie stappen verwerkt in je antwoord (en is je redenatie juist), dan krijg je de volledige punten. Als je de stappen in de juiste volgorde afwerkt, helpen de stappen je ook om een goede redenering te maken. Ze helpen je als het ware naar het juiste antwoord toe.
Hieronder komt iedere stap los aan bod en zie je vervolgens een voorbeeld bij het domein golven en trillingen.
Stap 1: Herhaal
Bij natuurkundevragen staat veel informatie. Deze kan je vinden in de tekst boven de opdracht, in de vraag zelf of in plaatjes en grafieken die bij de opdrachten staan. Het doel van leg-uit vragen is vaak om te zien of jij je natuurkundekennis op een willekeurige situatie kan toepassen. Het is dus belangrijk om te laten zien dat jij de belangrijkste informatie uit de tekst, opgave plaatjes of grafieken kan halen. Dit is dus eigenlijk een stukje begrijpend lezen. Je begint je antwoord dan ook met het herhalen van de belangrijkste informatie die je hierin hebt gevonden.
Focus hierbij op zaken die bij natuurkunde van belang zijn. Je kan jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen stellen: Blijven er grootheden constant? Veranderen er grootheden? Herken je een bepaald (wiskundig) verband in de vorm van de grafiek? Wat is er precies te zien op het plaatje?
Stap 2: Theorie
In deze stap ga je je natuurkundekennis toevoegen. Je hebt in stap 1 duidelijk gemaakt voor jezelf waar de vraag over gaat. Je hebt de belangrijkste informatie genoteerd. Nu kan je dit koppelen aan de theorie. Zijn er bijvoorbeeld natuurkundige wetten die je aan deze situatie kan koppelen? Denk hierbij aan evenwicht van krachten, energiebehoud, de wetten van Newton en dergelijke.
Kijk vooral ook in Binas of je aan de hand van formules de situatie kan uitleggen. Wanneer je in stap 1 benoemd hebt dat enkele grootheden constant blijven, of juist veranderen, kan je vaak verder redeneren aan de hand van een formule. Hoe je makkelijk met Binas kan werken, lees je in deze hier.
Stap 3: Conclusie
Een redenering eindigt altijd met een conclusie. De laatste zin van je uitleg begint daarom altijd met: Dus ….. (antwoord op de vraag). Deze stap voelt soms wat overdreven, maar het is belangrijk om deze stap niet te vergeten. Vaak krijg je namelijk een punt voor een consequente conclusie. Deze krijg je natuurlijk alleen, als je wel daadwerkelijk een conclusie genoteerd hebt.
Voorbeeld
Hieronder zie je het voorbeeld van de eindexamenopgave speciale fluit (vwo – 2022-I). Bovenaan de afbeelding staat de vraag, met daaronder het correctievoorschrift. In het voorbeeldantwoord en de puntenverdeling zie je heel duidelijk de drie stappen terug.
In de tekst boven de vraag wordt aangegeven dat de temperatuur omhoog gaat. In de opgave zelf wordt aangegeven dat de golflengte niet verandert. Er wordt in dit voorbeeld dus informatie gegeven over twee verschillende grootheden. Deze informatie is belangrijk voor het beantwoorden van de vraag. Daarom zie je in het voorbeeldantwoord dat beide stukken informatie (in andere woorden) herhaald wordt.
Als tweede voeg je je natuurkundekennis toe. Vanuit je kennis van golven en trillingen, weet je dat temperatuur van invloed is op de voorplantingssnelheid van geluid (dit kan je ook terugvinden in Binas T15). Daarnaast was er informatie gegeven over de golflengte. In Binas vind je vervolgens de formule die het verband tussen beide grootheden beschrijft. Deze verwerk je in je antwoord.
Als laatste wil je volledig antwoord geven op de vraag. Er wordt gevraagd naar toonhoogte (en niet naar frequentie). Daarom eindigt het antwoord met dus … de toonhoogte zal toenemen.
Coops College 